Οι έννοιες, οι μηχανισμοί, οι διαδικασίες της εξέλιξης... εξελίσσονται (από τον Λαμάρκ μέχρι τον... Luca)

Στοιχεία άρθρου

Συγγραφέας: 

Τεύχος: 

Σελίδα: 

35

Διάθεση κειμένου: 

Αρχικές παράγραφοι

Αφιερώματα: 

«Το επεξηγηματικό σχήμα της εξέλιξης που διατύπωσε ο Δαρβίνος στα 1859 στο βιβλίο του Η καταγωγή των ειδών αποτελεί χωρίς αμφιβολία τη χαρακτηριστικότερη περίπτωση καταποντισμού μιας παλαιάς θεώρησης του κόσμου» αναφέρει ο φιλόσοφος Τζον Ντίουυ. Είναι γεγονός ότι η δαρβινική εξελικτική σκέψη, με την αποδοχή της ιδέας ότι οι λειτουργίες των έμβιων όντων εδράζονται σε φυσικές και όχι υπερφυσικές διαδικασίες, ήρθε να αντικαταστήσει τη θεολογική αντίληψη για μία αμετάβλητη τάξη στον δημιουργημένο με κάποια σκοπιμότητα και από κάποια υπερφυσική θεότητα κόσμο. Όπως κάθε επαναστατική ιδέα, αποτέλεσε θέμα έντονων αντιπαραθέσεων και αφετηρία νέων φιλοσοφικών και κοινωνικών θεωρήσεων. Είναι γνωστό σήμερα ότι η θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου αφορά ένα αρκετά πολύπλοκο σύνολο θεωριών και αλληλοεξαρτώμενων μοντέλων και εννοιών στο μηχανισμό των οποίων συμμετέχουν πολλές διαδικασίες. Έναν μηχανισμό του οποίου οι υποθεωρίες και οι έννοιες εξελίσσονται συνεχώς. Είναι επίσης γεγονός ότι συχνά η κατανόηση του σχήματος αυτού είναι δύσκολη για το ευρύ κοινό, λόγω του δύσκολου, απρόσωπου και καθαρά μηχανισμικού στη σύλληψή του χαρακτήρα της, λόγω του ότι φέρνει στο υποσυνείδητο διάφορους μύθους με κοσμογονική διάσταση, λόγω του ότι η ιδέα της εξέλιξης ταυτίζεται συχνά με την ιδέα της προόδου από μια «κατώτερη» προς μια «ανώτερη» μορφή ζωής, στην οποία φυσικά ο όρος πρόοδος υποδηλώνει κατεύθυνση και σκοπό, δύο ιδέες ασυμβίβαστες με τη μηχανισμική φύση της εξέλιξης. Δεν γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι αυτό το καταπληκτικό σύνολο υποθεωριών και μοντέλων υποβάλλεται και τώρα ακόμη σε δοκιμασία (πληροί συνεπώς την ποππερική αρχή της διαψευσιμότητας). Ωστόσο η ιδέα ότι οι διάφοροι οργανισμοί έχουν κοινό πρόγονο δεν αμφισβητείται πλέον από κανέναν. Το ενδιαφέρον μας στο σχήμα του Δαρβίνου έχει να κάνει και με το γεγονός ότι η «επανάσταση» του Δαρβίνου οριοθέτησε την ανάδυση ενός νέου επιστημονικού κλάδου στον 19ο αιώνα, του κλάδου της βιολογίας, ο οποίος στον 20ό αιώνα εξελίχθηκε στον αναγωγιστικό κλάδο της μοριακής βιολογίας. Όπως πολύ σωστά αναφέρει ο Φ. Ζακόμπ στο άρθρο του που αναδημοσιεύεται στην Ουτοπία, χωρίς το επεξηγηματικό σχήμα του Δαρβίνου δεν γίνονται εύκολα κατανοητές οι έννοιες της βιολογίας.

Για να κατανοήσουμε τη νέα θεώρηση του δαρβινικού σχήματος επιβάλλεται μια ιστορική αναδρομική προσέγγιση στις ερμηνευτικές προσεγγίσεις που αναπτύχθηκαν από τους πρόδρομους του Δαρβίνου μέχρι και σήμερα, για να επισημάνουμε τα διάφορα στάδια της γνώσης, να προσδιορίσουμε τις μεταμορφώσεις της, να αποκαλύψουμε τις συνθήκες που επέτρεψαν στις διάφορες ερμηνείες να πραγματοποιηθούν. Φυσικά, συμφωνούμε με τον Pierre Thuiller ότι μια παρόμοια εκτεταμένη προσέγγιση οφείλει να αναδεικνύει και το κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο της κάθε εποχής δεδομένου ότι, όπως σωστά λέει, η εξέλιξη ενός επιστημονικού κλάδου είναι απόρροια της κοινωνικής κατάστασης της εποχής του . Συμφωνούμε όμως επίσης και με την άποψη του Ernst Mayr ότι το επίκεντρο αυτής της προσέγγισης πρέπει να είναι τα επιστημονικά ερωτήματα που αναδύονται σχετικά με ένα φαινόμενο, τα εννοιολογικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν για τη λύση τους και οι έννοιες που αναδύθηκαν . Στην παρούσα εργασία δεν έχουμε δυστυχώς αρκετό χώρο για να επεκταθούμε στην ανάλυσή μας και θα αρκεστούμε σε μια σύντομη προσέγγιση της εξέλιξης της δαρβινικής εξέλιξης.

Zircon - This is a contributing Drupal Theme
Design by WeebPal.